YAZI İŞÇİLİĞİNE GİRİŞ

“Öyküler de ağlar gibidir, her bir iplik diğerine bağlanır ve siz öyküleri takip ede ede merkeze ulaşırsınız. Çünkü merkez sondur. Her insan bir öyküdeki ipliktir.” -Neil Gaiman

Evet uzun süre sana yazmaya ara verdim. İnan hiç boş durmadım. Temmuz sonunda  alanlarında uzman olan dünyaca ünlü insanların kurslar verdiği MasterClass adlı siteye üye oldum.  “Damızlık Kızlar”ın yazarı Margaret Atwood ve “Neil Gaiman’ın yazarlık derslerini merak ediyordum. Margaret Atwood’un derslerinde biraz hayal kırıklığına uğradım. Verdiği örnekler genelde çağdaş değildi ve anlattıklarının çoğu bildiğim şeylerdi. Diğer yandan 79 yaşında dimdik ayakta, bilinçli, üretken ve cazibeli bir kadının derslerini izlemek gerçekten çok motive ediciydi. Neil Gaiman’dan inanılmaz etkilendim. Bu yüzden de derslerini iki kere izledim. Bir ara her yerde Neil Gaiman görür gibi oldum. Ben ortaokul lise yıllarımda beğendiğim oyuncuların fotoğraflarını duvara asardım ve bir tık daha ileri gidip onların duvardaki resimlerinin yanında durup fotoğrafımızı çektirdim. İşte Neil Gaiman içinde böyle bir hissiyat geliştirmeye başladım. Sesini kullanışı, tonlaması, anlatması gözlerindeki ışık çok farklıydı. İlk derste “Ben size yazmanız için gerekli odağı, araç gereci ve motivasyonu sağlamaya geldim.” gibi bir cümle kurdu ve gerçekten de cümlenin hakkını bütün derslerde ince ince verdi. Kitapları ve yazma eylemini ondan öğrendiklerim sonrasında daha farklı bir gözle görmeye başladım. Tabi ki birazdan yazacağım bu keşifler dünya için sıradan benim içinse şaşkınlık vericiydi.

Yazmak yeteneğin yanında bir işçilik. Aslında yüzde doksan işçilik. Yazdıkların üzerinde ince ince çalışman, tekrar tekrar üzerinden geçmen gerek. Yazın işçiliğinin hakkını vermek, bütün mesele bu.

Bir önceki maddede ince ince çalışmak eyleminin bir tekniği var. Ve bu teknikleri kitaplardan ve kurslardan öğrenebilirsin. Kendi kendine deneyip yanılarak da keşfedebilirsin Ama doğru kitapları ve eğitmenleri seçmek sana zaman kazandırır. Neil Gaiman karakter yaratmak, tasvir etmek, janr, hikayenin yapısıyla ilgili pek çok kitap önerdi ve her kitap hakkında genel olarak bilgi de verdi. Bazen kitaplardaki bölümleri öncelikli olarak okumamız konusunda tavsiyelerde bulundu. “Siz her şeyi bilin ama kullanıp kullanmamaya siz karar verin.” diye bir öğüt verdi.

Tavsiye ettiği kurmaca ve teori kitaplarını tek tek internetten araştırdım. Bazılarının pdf dosyasını buldum. Teori kitaplarını oldum olası sevmezdim ama Neil Gaiman beni bir şekilde ikna etti. Beş tane teori kitabı almaya karar verdim. İlgilenirsen listem şu şekilde:

  • “Creating Caharacters: The Complete Guide to Populating Your Fiction”    Writer’s Digest Books
  • “Story: Substance, Structure, Style and the Principles of Screenwriting”  Robert Mckee (Bu kitabı bir başucu kitabı olarak görüyor. Hemen hemen her derste bu kitaptan bazı bölümleri okumamızı önerdi.)
  • “The Fiction Writer’s Guide to Dialogue: A Fresh Look at an Essential Ingredient of the Craft” John Hough
  • “The Art of The Short Story” Dana Gioia
  • “Beginings, Middles and Ends” Nancy Kress
Neil Gaiman photographed by Weston Wells for Variety on 3/21/2019

Yazı işçiliği kitap okumakla başlıyor. Fakat kitabı sıradan bir okuyucu gibi değil, kitabın yazarının kafasına girerek okumak önemli. O zaman yazacaklarınla ilgili de malzeme toplamış oluyorsun. Yukarıdaki referans kitaplarını okumak bu konuda yardımcı olabilir diye düşünüyorum.

Durmadan yazmak gerek ve yazıya mümkün olduğunca genç yaşta başlamak iyi olabilir çünkü yazma işçiliğinin hakkını vermek uzun zaman alıyor. Bu konuda biraz üzüldüm. Sonra Margaret Atwood’u düşününce önümde daha bir 50 sene daha olabileceğini düşündüm.

Yazmak ve yazdığını yayınevlerine kabul ettirmek iki ayrı eylem. Yazdıklarını yayınevlerine yollar yollamaz hemen yeni bir kitap, öykü her neyse ona başlamalısın. Yayınevlerinden kabul cevabı gelmiyorsa, hedefin ret edilemeyecek bir kitap yazmak olmalı.

Şu anda öncelikli olarak aklımda yer edenler bunlar. Bu arada Neil Gaiman’ın üç tane kitabını okudum. . Üç kitabında internetten İngilizce pdfsini buldum. “Neverwhere” adlı kitabının  Türkçe çevirisini aldım ama ben memnun kalmadım. Neil Gaiman, mekanları, insanları, olayları bol bol değişik benzetmeler kullanarak anlatıyor ve bu tasvirleri Türkçe’ye çevirmek kitabı yeniden yazmak gibi bir şey olsa gerek.

Son olarak şunu belirtmeliyim ki edebiyat mezunu, sıkı bir okuyucu ve çeşitli yaratıcı yazarlık derslerine katılmış biri olarak Neil Gaiman’ın anlattıklarını zaten bir şekilde biliyordum. Ama yazın işçiliği hakkında daha önceden belli bir sistematik için de detaylı düşünmemiştim. Bu zamana kadar olması gerekenleri dinledim. Kimse bana nasıl olacağını, aşamalarını bütünlük içinde örnekler ve gerekli araç gereçleri vererek anlatmadı. Neil Gaiman, Master Class’taki kursunda önüne gerçekçi bir yol haritası çiziyor. Bu çok heyecan verici.

Bu videoda Neil Gaiman, karısı Amerikalı Şarkıcı Amanda Palmer’la şarkı söylüyor. Birbirlerine çok yakışıyorlar. ikisinde de ürkütücü, deli, komik ve bir şekilde cazibeli bir hava var.

REFERANS KİTAPLARI ÜZERİNE BİR NOT: Kitapları Amazondan ısmarlamaya kalktım, vergisi kargo ücreti falan eklenince asıl toplamın 2 katından fazla bir ücret tuttu. Tabi ki vaz geçtim. Bakalım Ekim gibi bir arkadaşım Amerika’ya gidiyor, ondan rica edeceğim. Sonra da yavaş yavaş okumaya başlarım.

Bu arada indirdiğim kitap dosyalarını  Kindle kitap okuyucuma indirdim. Okuması gerçekten çok rahat oluyor. Size tavsiyem eğer kitap okuyucusu alacaksınız Kindle almayın, bunun yerine Cobo gibi Türk versiyonunu tercih edin. Çünkü internette e-kitap alırken eğer cobo kullanıyorsanız Türk lirası üzerinden çok daha ucuza bulabiliyorsunuz. Amazon’dan kitap alırken dolar üzerinden ödeniyor. Ayrıca Türkçe e-kitaplar da sadece cobo üzerinden okunabiliyor.

4 thoughts on “YAZI İŞÇİLİĞİNE GİRİŞ

  1. grev uzun sürdü , sizsiz sedasızdık .
    “Siz her şeyi bilin ama kullanıp kullanmamaya siz karar verin.” bu güzel bir levha .
    uzun zamandır kitap okumadım .
    yazmak için evet okumak ve pratik sistematikler elde etmek güzel olacaktır.
    fakat buna inanmıyorum , akıcı olması için özgür olmak gerekir .
    not ettim e kitap önerinizi .

    1. Ne icin yazdigin, kim icin yazdigin, yazdiklarindan beklentilerin cok onemli. Bu sorularin cevaplarina gore sadece akici yazmak yeterli olmayabilir.

      Ben de uzun suredir bu kadar yogun kitap okumamistim. Kendimi dizilere adamistim. Okumak iyi geldi.

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.