ERIC BERNE (1910-1970) TRANSAKSİYONEL ANALİZ 1

”Öyle zamanlar olur ki, karakterimin değişik parçalarına şaşkınlıkla bakarım.Bir sürü insandan oluşmuşum gibi gelir ve o anda olduğum kişinin önde olduğunu bir süre sonra da olduğum kişinin bir süre sonra da yerini bir başkasına bırakacağını bilirim.Ancak gerçek olan hangisidir ? Hepsi mi , yoksa hiçbiri mi?”
”SOMERSET MAUGHAM”
Bu yazı transaksiyonel analizin temelde ne olduğunu açıklamak ve bu yöntemin günlük hayatta nasıl kullanıldığını dair bir fikir vermek için derlenmiştir.

Ben iki sene kadar Transaksiyonel Analiz terapisi aldım. En sonunda psikoloğum seansları bitirmek istediğini söyledi. Açıklaması şöyleydi: “Ben sana verebileceğim herşeyi verdim. Artık yaşamında Transaksiyonel Analizi nasıl kullanacağını biliyorsun. Fakat zaman ve deneyime ihtiyacın var çünkü hep çocuktan hareket ediyorsun.”. En azından dürüsttü. Terapiden yarar sağlamıştım ama ulaşmak istediğim hedeflerin hiçbirine ulaşamamıştım. En azından profesyonel birisine derdimi anlattım diye düşünmüştüm o zamanlar. Fakat sonradan yaşadıkça, geliştikçe kendimi terapistimle konuşurken hayal etmeye başladım. Onun bana söylediği bir takım bilgiler aklıma geliyordu ve kullanıyordum. Ve bu sene yükseklisans dersinde görünce teorisini öğrenince sizinle paylaşmaya karar verdim.

Transaksiyonel analizin insanlara dair üç tane temel varsayımı var:
1) Bütün insanlar OK’dir.
2) Herkesin düşünme kapasitesi vardır.
3) Yaşamında ne olacağına herkes kendisi karar verir.

Her birimizin kişilikler üç ego durumundan oluşur:
1) Ebeveyn ego durumu: Öğrenilmiş yaşam kavramı, (Uyarılar,kurallar,kanunlar )
Ebeveyn ego durumu ailemizden veya bize bakım verenlerden öğrendiğimiz ya da ödünç aldığımız bir dizi düşünce, duygu ve davranıştır. Mantık içermez, adeta bir bant kaydı gibidir. Kendi içinde ikiye ayrılır:
a) Eleştiren Ebeveyn: Ailemizden öğrendiğimiz önyargılı düşüncelerden ve inançlardan oluşur.
b) Koruyucu/Kollayıcı Ebeveyn: Bakım veren taraftır. Yumuşak, sevgi dolu, izin verici, destekleyici, güven ve cesaret verici ego durumudur.
Bu ego durumunda hem işimize yarayan hem de yaramayan bilgiler vardır. Önemli olan işe yararları tutup, yaramayanları değiştirmektir.

2) Yetişkin Ego Durumu: Düşünülen kavramlar (Öğrenilenlerin test edilip keşfedilmesi)
Bilgisayar gibidir, bilgi işlem merkezimizdir. Burada ve şimdiye tepki olarak verilen düşünce ve davranış örüntüleridir. Varolan veriyi çok net bir şekilde görür ve problemleri gerçeklere dayanarak çözümler.

3) Çocuk Ego Durumu: Hissedilen yaşam kavramı, (Duygular )
Çocuklukta var olan duyguların, düşüncelerin, hislerin tekrarlandığı ego durumudur. Bazen bu ego durumu yetişkin hayatlarımızda da ortaya çıkar. Eğer içinde olduğumuz durumun oyun oynamak için güvenliyse eğlenceli olabilir. Aksi takdirde olayları doğru değerlendiremiyebiliriz. Çocuk ego durumu ikiye ayrılır:
a) Doğal Çocuk: Hislerinde ve davranışlarında spontandır. İçinden geldiği gibi davranır. Oyuncu, otantik ve duygusaldır. Keyif ve eğlenceye düşkündür. Yetişkinle birlikte yaratıcılığın yeridir. Samimi ilişkiler için içimizde ki doğal çocukla iyi bir etkileşim içinde olmamız önemlidir.
b) Uyumlu Çocuk: Attığı her adımda sanki ebeveynleri onu gözetliyormuş gibi davranır. Verdiği tepkiler doğal değil ebeveynlerinin isteklerine göredir. Kendi isteklerini gerçekleştirmez.
1) Başkaları ne derse onu yapan evetçi uyumlu çocuk.
2) Başkaları ne derse isyan eden isyankar çocuk.

Ego Durumlarını Açıklayıcı Bir Örnek:
Küçük bir çocuk kumda oynamaktadır.
Bakım veren ebeveyn: “Hadi bakalım oyna ve eğlen!”
Eleştiren ebeveyn: “Üsütünü başını pisleteceksin.”
Yetişkin: “Bu kum çok ilginç görünüyor. Bir kale yapabilirim.”
Doğal Çocuk: “Wow, kalem ne kadar büyük bir baksana!”
Uyumlu Çocuk : “En iyisi üstümü başımı kirletmeyeyim.”
İsyankar Çocuk: “Kirlenirsem kirleneyim umrumda değil.” (Kafasından aşağı bir kova kumu boşaltırken)

Transaksiyon : Kişiler arası ilişkilerde bir uyarıcı ve bir tepkiden oluşan birime denir. Transaksiyonları üçe ayırabiliriz:
1) Paralel (tamamlayıcı) Transaksiyonlar: Uyarıcı ile tepkinin tutarlı olması sonucu ortaya çıkan iletişim işlemidir. Bu iletişim işleminde birey herhangi bir ego durumundan mesaj gönderir. Mesajı alan kişide kendisine mesaj gönderilen ego durumundan mesaja yanıt verir. Böylece transaksiyon okları parallel gider. Böyle bir iletişim sonsuza kadar sürebilir.

http://ekampus.orav.org.tr/blogger/ugurozeren/page/41405/transaksiyonel-analiz-ile-karikature-bir-bakis
http://ekampus.orav.org.tr/blogger/ugurozeren/page/41405/transaksiyonel-analiz-ile-karikature-bir-bakis
http://ekampus.orav.org.tr/blogger/ugurozeren/page/41405/transaksiyonel-analiz-ile-karikature-bir-bakis
http://ekampus.orav.org.tr/blogger/ugurozeren/page/41405/transaksiyonel-analiz-ile-karikature-bir-bakis

2) Kapalı Transaksiyonlar: İletişimde bulunan iki kişiden her biri yalnızca bir ego durumundan hareket eder. Burada farklı olan, uyarıcıyı gönderen kişinin karşısındaki kişinin hedeflediği ego durumundan yanıt alamamasıdır. Tepki bir başka ego durumundan gelmektedir. Başka bir deyişle, “uyarıcı” beklediği “tepki”yi alamaz. Taraflardan birisi ya da her ikisi de ego durumlarını değiştirerek yeniden iletişim kurmadıkça, iletişim kopar.

http://ekampus.orav.org.tr/blogger/ugurozeren/page/41405/transaksiyonel-analiz-ile-karikature-bir-bakis
http://ekampus.orav.org.tr/blogger/ugurozeren/page/41405/transaksiyonel-analiz-ile-karikature-bir-bakis

3) Gizli Transaksiyonlar: İletişimde bulunan iki kişiden yalnızca biri veya her ikisi de, iki ego durumundan birden hareket eder. Bu transaksiyonlar aynı anda 2 farklı mesaj içerirler. Bu mesajlardan biri sosyal boyuttayken diğeri psikolojik boyuttadır. Açıkça ifade edilen, söylenen sosyal mesaj ile, altında yatan, açıkça söylenmeyen ama sözsüz olarak karşıya iletilen psikolojik mesaj birbirine uymaz. Karmaşık bir yapıya sahip olan gizli transaksiyonlar, hem tamamlayıcı hem de kapalı transaksiyonları içinde barındırır. Bir gizli transaksiyonun devam edip etmeyeceğini, sosyal düzeyi değil psikolojik düzeyi belirler.

http://ekampus.orav.org.tr/blogger/ugurozeren/page/41405/transaksiyonel-analiz-ile-karikature-bir-bakis
http://ekampus.orav.org.tr/blogger/ugurozeren/page/41405/transaksiyonel-analiz-ile-karikature-bir-bakis

1 thought on “ERIC BERNE (1910-1970) TRANSAKSİYONEL ANALİZ 1

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak.

This site uses Akismet to reduce spam. Learn how your comment data is processed.